| جمعه 28 تیر 1398   | |
 

پاسخ به شایعات ز‌لزله!

آیا واقعا زلزله قابل پیش‌بینی نیست؟

پاسخ به شایعات ز‌لزله

احتمالات و پیش‌بینی‌های زلزله در گفت‌وگو با متخصصان

 

آیا واقعا زلزله قابل پیش‌بینی نیست؟ آیا کشوری با حجم خطرپذیری بالا مانند ایران، هنوز نتوانسته سامانه‌ای قوی و هوشمند برای پیش‌بینی و هشدار ایجاد کند و آیا بقیه دنیا توانسته‌اند به چنین توانی دست یابند؟

دکتر بهرام عکاشه از تحصیل‌کردگان قدیمی علم زلزله‌شناسی در ایران است. رسانه‌ها به او لقب پدر علم زلزله داده اند. او بر این باور است که زلزله هنوز قابل پیش‌بینی نیست و از قضا جا به جای جهان و حتی ایران دلایل وقوع آن با هم فرق دارد.

دکتر مهدی زارع، مدیر گروه زلزله‌شناسی مهندسی، مرکزپژوهشگاه بین‌‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله است. او می‌گوید به‌زودی بشر خواهد توانست زلزله‌ها را پیش‌بینی کند؛ اما هنوز به آن توان علمی و تکنیکی دست پیدا نکرده است.

وقوع صدها زمین لرزه کوچک و بزرگ طی40 روز گذشته در نقاط مختلف ایران، سبب تولید و پخش شایعات، تخیلات و البته اظهارت علمی و کارشناسی در محافل مختلف و شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ای و فضاهای دانشگاهی شده است. نهادهای متولی و مردم در نوعی مواجهه بسر می‌برند. مردم نگران هستند، نکند همین اکنون زلزله‌ای بزرگ رخ دهد و تجربه تلخ سرپل ذهاب کرمانشاه، دلفان لرستان، ورزقان آذربایجان شرقی، بم کرمان، رودبار گیلان، بوئین زهرای قزوین و صدها زلزله کوچک و بزرگ دیگر برای آنها تکرار شود. متولیان نگرانند که نتوانند مدیریت بحران زلزله کنند و...

 

بهتر آن است که آماده باشیم!

دکتر بهرام عکاشه می‌گوید: اعتقاد دارم که علم زلزله‌شناسی هنوز نمی‌تواند حتی در ژاپن و کالیفرنیا پیش‌بینی زلزله بکند. این پیش بینی‌ها اساسا خطرناک است. بایستی به مردم بیاموزیم که همیشه در حالت آماده باش باشند، نه وقتی زلزله‌ای 5 ریشتری رخ می‌دهد، توان مدیریت خود را از دست بدهیم.

این استاد زلزله‌شناسی، با تأکید چندباره درباره اینکه «باید منتظر زلزله‌ای هفت ریشتری باشیم، ما همیشه باید منتظر زلزله هفت ریشتری باشیم»، توضیح می‌دهد که اگر اطلاع و آگاهی نسبت به زلزله 7 ریشتری وجود داشته باشد، هیچ وقت مردم از زلزله 5 ریشتری نمی‌ترسند و دست و پای خود را گم نمی‌کنند.

 

تفاوت علت‌ها در زلزله مناطق مختلف زیاد است

او با رد اینکه برخی می‌گویند زلزله 5 ریشتری تهران، پیش‌لرزه زلزله بزرگتری است، هنوز از سوی علم تأیید نشده و اساساً جوابی به آن داده نشده است، تأکید می‌کند: تفاوت علت‌ها در زلزله مناطق مختلف اینقدر زیاد است که هنوز علم نتوانسته زلزله را پیش‌بینی کند؛ چرا که تکنوتیک مناطق با هم متفاوت است. دلایل رخ دادن زلزله در منطقه البرز با زاگرس یکسان نیست. چه برسد به اینکه بخواهیم توکیو را با تهران مقایسه کنیم. ما نباید بی‌خود مردم را بترسانیم.

عکاشه می‌گوید: باید همیشه آمادگی رخداد زلزله 7 ریشتری را داشته باشیم؛ اما باید بدانیم که زلزله‌خیزی زاگرس، زاینده حرکت شبه جزیره عربستان به سمت شمال شرق است. دریای سرخ باز می‌شود و فشار به صفحه‌ها بالاتر وارد می‌کند. اما باید بدانید که شهرهای مدینه و مکه، به شدت زلزله‌خیز است؛ در حالی که شرق عربستان اصلا زلزله خیز نیست. جنوب خلیج فارس زلزله خیز نیست، اما به سمت خوزستان و بوشهر و بیشتر در مناطق بختیاری زیاد می‌شود و از بندرعباس تا کرمانشاه زلزله‌خیزی تشدید می‌شود. ایران مرکزی زلزله خیز نیست، ولی از قم دوباره به سمت شمال شروع می‌شود تا کوه‌های البرز!

این متخصص زلزله می‌گوید: دریای خزر در جنوب به موازات کوه‌های البرز گسترده است. دریای خزر دارد آرام، آرام زیر البرز می‌رود. در نظر بگیرید عمق خزر در شمال دریاچه یک متر بیشتر نیست؛ ولی در مناطق جنوبی‌تر عمق آن به هزار متر می‌رسد. کوه‌های البرز هر سال یک تا دو میلی متر رشد می‌کنند و این کوه‌ها فعال هستند. تهران خوش آب و هوای ما در دامنه البرز واقع است و واقعیت این است که ما در شمال تهران روی بمب زندگی می‌کنیم. قدرت زلزله در شمال تهران بالای 7 ریشتر است؛ ولی در جنوب تهران حداکثر 6.5 است. ما در جنوب در زمین‌های سستی زندگی می‌کنیم.

او تأکید می‌کند که درون زمین تا 8 هزار درجه سانتیگراد گرما وجود دارد. اگر شما صفحه‌ای را در هسته زمین در نظر بگیرید و درون آن چنین حجم دمایی وجود داشته باشد، ظرف پوسته آن بعد از جوش‌آمدن دما چگونه خواهد بود. ظرف آبی را در نظر بگیرید. بعد از ده دقیقه که اجاق گرم شد و آب جوشید، چنان در ظرف پرت می‌شود که شما نمی‌توانید آن را کنترل کنید. زمین هم چنین عمل می‌کند. زمین داغ است و حرکت دارد و حرکت صفحات و برخورد آنها می‌تواند تولید انرژی زیادی بکند. صفحه عربستان برای ما چنین است و ما از عربستان هم رحمت داریم و هم زحمت!

 

احتمال رخداد زلزله با وقوع قطعی زلزله فرق دارد

مهدی زارع پژوهشگر زلزله نیز می‌گوید: پیش‌بینی زلزله اکنون امکانپذیر نیست؛ اما در زمانی در آینده این احتمال وجود خواهد داشت. آن چیزی که ما الان با آن درگیر هستیم، اصطلاحی به نام «ارزیابی احتمالات» است. ما گرفتاری‌ای که داریم این است که در عبارات اعلام شده عبارت «احتمال» را فاکتور می‌گیرند و برای نمونه از خبر وقوع زلزله به عنوان یک اصل قطعی سخن می‌گویند.

زارع می‌افزاید: ما وقتی از احتمال حرف می‌زنیم، داریم از تغییر حرف می‌زنیم. افزایش احتمال یعنی تغییر احتمال رخداد در گذشته. اگر یک زلزله‌ای اتفاق می‌افتد، در احتمالات قبلی تغییر رخ می‌دهد.

او همچنین در مورد تأثیر تغییرات اقلیمی بر زلزله در ایران بیان می کند: اینکه تغییرات اقلیمی یا خشکسالی می‌توانند به طور مستقیم سبب زلزله شوند، نه چنین نیست؛ ولی می‌توانند زلزله به‌خصوص در مناطقی که از تغییرات خشکسالی و اقلیم متأثر هستند، تشدید کند.

ارسال به دوستان



نام فرستنده:
ایمیل فرستنده:
نام گیرنده:
ایمیل گیرنده:


 
mail print pdf doc
0
rate rate
0

تاریخ: شنبه 09 دی 1396     بازدید ها: 877     دسته: جمعیت استان     
تا کنون نظری ثبت نشده
نام
متن نظر

کد امنیتی:
captcha
طراحی و پیاده سازی: راد رایانه